A palabra, un poderoso soberano

Manuel María

MICRO ENSAIOS LITERARIOS

  

Como todo neste mundo, as relacións entre vida e literatura mereceron e seguen a merecer lecturas e interpretacións variadas e mesmo contraditorias.. A palabra escrita, aquela que pertence á literatura, á boa literatura, esa que nos fai sentir un nó no estómago, murmura ante todo, como diría Natacha Michel, que os seres humanos existen e expresan que algo existe, que existe o amor, a piedade ou o feixe de sentimentos que aniñan no corazón humano. Escritores da sabedoría literaria de Bioy Casares confesaron algunha vez que para eles a literatura sempre se confundira cos intres máis intensos da vida. Cales son eses intres? Para aqueles que coidan que a vida e a literatura equivalen á mesma cousa, eses momentos poden ser o exercicio sinxelo e á vez marabilloso de ler e de escribir, dúas teimas moitas veces case que compulsivas.

Para os escribas do antigo Exipto as palabras posuían un poder máxico. Pero seguramente foron os filósofos gregos os primeiros en se decataren con absoluta claridade do peso das palabras na construción das ideas. Unha forza que para eles xa non tiña un sentido máxico-relixioso, senón unha connotación intelectual de primeira orde. Xa Gorxias nos deixou escrita a afirmación de que a palabra é un poderoso soberano que, cun corpo miúdo e practicamente invisible, realiza tarefas absolutamente divinas. En efecto, pode eliminar o temor, suprimir a tristeza, infundir contento e euforia, aumentar a compaixón. E cando a palabra nos chega revestida co estatuto literario, multiplícanse os seus poderes en proporcións incalculables.

Cando se produce iso, acontece o que George Steiner afirmaba de maneira atinada:  a literatura é unha das empresas do intelecto que busca engaiolar dentro dos lindes do discurso a experiencia humana, o seu pasado e as súas perspectivas futuras. Iso mesmo é o que se desprende daquela metáfora que encerra o conto de Borges “A biblioteca de Babel”: calquera tarefa do ser humano pasa pola linguaxe e convértese  nun símbolo máis onde está escrito o seu pasado, o seu presente e o seu porvir. Posuído polas palabras, o home pérdese e encóntrase irremediablemente.E sabe que o silencio é sempre unha opción.

Xa que logo, a literatura semella un bo modo de resistir fronte á triunfante ruína da cultura, fronte ao tedio da existencia, fronte ao medo á aniquilación que se agacha detrás da morte. Expresábao de forma certeira un dos grandes nomes da nosa lírica, o poeta chairego Manuel María: “Toda a escrita é unha loita contra a morte. Unha palabra dita desaparece, escrita sálvase”.

Pecho esta reflexión cunha finísima observación que sobre as relacións entre vida e literatura pariu a pluma do excelente narrador e crítico literario arxentino, Ricardo Piglia. A escrita, afirma nunha das entrevistas ficticias do seu libro Crítica y ficción, ten unha vantaxe sobre a vida. Na mesma, son posibles os borradores. Xustamente por iso se fai literatura. Na vida os borradores son impensables. Soños irrealizables.

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Esta entrada foi publicada en Micro ensaios literarios. Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s