A esencia da poesía

Do lado dos ollos

Emilio Araúxo,

Edicións do Cumio, Vigo, 2001, 300 páxinas

( LIBROS DE FONDO)

 

Descubrir, descifrar desde a prosa o celme da poesía. Eis o obxectivo e o fío condutor desta magna publicación, Do lado dos ollos que Emilio Araúxo, un dos máis conspicuos poetólogos dos nosos días, sacau á luz hai xa dez anos en Edicións do Cumio. Setenta e nove poetas de todas a extremas do mundo acompañando a Emilio Araúxo na pescuda do pensamento poético. O estatuto da prosa ofrece as  condicións axeitadas para realizar este somergullo nas augas fondas da poesía, nas augas diso que lle roubaron a Luís Pimentel para presidir congresos, xuntanzas, “happenings” poéticos e revelar en que consiste o grande milagre do mundo. As condicións de existencia e singularidade do pensamento poético neste momento, pouco anos despois de atravesarmos unha fronteira de séculos e milenios.

A publicación subliña o papel esencial que hoxe xoga a poesía, a importancia da poesía neste intre, porque a poesía como declarou no seu día o novelista francés Philippe Sollers, é o antídoto e o remedio para a nosa época. “Hoxe a poesía é fundamental” engadía Ph. Sollers. E se convidamos a Natacha Mochel, decatarémonos de que a poesía é dalgún xeito o laboratorio da literatura. Xa que logo, o libro Do lado dos ollos atinxe, máis alá da poesía, ao eido literario en xeral. Consinte que nos acheguemos á herdanza viva do século XX e ás  rupturas en curso.

A súa elaboración e datación, entre xuño de 1998 e o outono do 2000, permiten usalo como periscopio desde as profundidades peláxicas do noso tempo, do pasado e  do futuro.

Algúns psicanalistas afirman que existe unha ética común á poesía e á psicanálise. Manteñen que son dúas maneiras de ollar o ser humano co mesmo obxectivo: arrincarse a impostura. Cómpre entón ficar preto da poesía, como preto da psicanálise e iso tamén o fai este libro.

Que  din, xa que logo, os poetas? Que enuncia hoxe o punto de vista poético? Velaquí o pulo, o ton e fío condutor deste proxecto. Achegarse a poesía neste intre para tratar de valorar o que aconteceu no século XX co réxime do poema, as súas mutacións, as súas crises, a súa perseveranza. Porque a poesía resiste, a poesía ten man. A orientación do preguntar provén en grande medida de Alain Badiou, da “inéstética” de Badiou: unha estética que non soamente considera a arte como autónoma e independente, senón que mesmo a propón como unha das condicións de filosofía. E abofé que Do lado dos ollos pon a proba algunha das teses de Badiou neste eido: se a poesía é pensamento, se o poema é unha operación de verdade e non só un sinxelo encantamento retórico,  a cuestión do suxeito do poema, a da desoxectivación , saber se o poema é acontecemento.Para atopar a respotsa só cómpre abordar a poesía a partir da acción restrinxida (unha acción restrinxida e fóra de calquera pretensión de totalidade, unha acción local, pero asemade dirixida a todos). Se o poema é anticipación e millentas preguntas que o lector atopará na Presentación desta publicación e no discorrer das súas páxinas.

Por outra banda, tamén achega  Emilio Araúxo nas páxinas deste volume, outros dos temas de grande relevancia. O tema da herdanza, en primeiro lugar, pois como dicía Julien Blain, nómade e inventor da poesía elemental, un dos logros do libro é o de xuntar nas súas páxinas a tres xeracións de poetas. E logo, a achega ao imposible retrato do poeta no noso tempo, ás figuras posibles que hoxe en día se están a afirmar. Abórdase asemade o tema da resistencia da poesía fronte ao sistema da maquinaria editorial, fronte ás forzas institucionais e medíaticas. Cunha atención especialísima ás novas tendencias poéticas: certas partes do libro están atravesadas pola tensión entre o “literalismo” (a poesía branca e espida de imaxes: Claude Royet-Journoud, Michel Palmer, Keith Waldrop, Jean Daive) e o “neo-lirismo”.

Mais Do lado dos ollos máis que un libro de áreas culturais, é un libro de poetas singulares. Arlindo Barbeito, guerrilleiro na loita de liberación de Angola e discípulo de Adorno nos anos 60, antes de ser poeta. Bernard Hedsieck, un dos creadores da poesía sonora e tamén do “cut-up” con William Burroughs. Rea Nikova, a principal herdeira das vangardas rusas. Uxío Novoneyra (que falou para este libro en xuño de 1998 e maio de 1999) e  James Sacré, os dous grandes poetas do mundo labrego. E máis alá Yves Bonnefoy,A. Gamoneda. Michel Deguy, Henry Bauchau, Hubert Lucot, Ah Jian, o poeta vagabundo, Pearse Hutchinson, o poeta pobre.

Emilio Araúxo

Tampouco faltan os poetas visuais: Blaine, Padin, Hugo Pontes. E así ata setenta e nove poetas que converten esta publicación nunha verdadeira antoloxía da poesía mundial, porque na derradeira pregunta que Emilio Araúxo lle fai a cada poeta, inclúe un poema seu  e un comentario. Como mostra o fermoso poema da poeta de Islandia Sigurdur Pálsson: unha casa sen cheminea e sen paredes en Rykjavit que nos invita a compartir o pan e o viño. Entrar na casa da poesía: “Por favor / sentádevos / Non vos asustedes / Tomemos un bocado / partamos o pan, probemos o viño / acendamos o lume no lar // Miremos / non, admiremos os cadros / nas paredes// Por favor / entrade pola porta ou polas ventás / se non polas paredes”,

Porque a poesía -eis  a súa forza- non ten fronteiras, non ten paredes, pero pode ternos de pé. A poesía ten man.

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Lírica, Lírica traducida, Libros de fondo coas etiquetas , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s