“O máis estraño”, a narrativa breve de Manuel Rivas

O máis estraño

Manuel Rivas

Edicións Xerais, Vigo, 2011, 485 páxinas.

 

 Cun esforzo loable sen ningunha dúbida Edicións Xerais reúne neste volume practicamente toda a narrativa breve de Manuel Rivas. Desde 1989, o ano no que viu luz Un millón de vacas ata hai uns meses cando na  terceira edición, corrixida e ampliada de  Ela, maldita alma aparecen dous novos relatos, “O espertar da criada” e “O misterio de Uz”, que completaban a edición. Nesta xeografía da alma -“psicoxeografía” é o termo que emprega a presentación editorial- M. Rivas esculca e pon a proba todos os rexistros, tanto da narrativa breve como de ese ser estraño, á vez sabio e demente, arrolado pola razón e a paixón, polo mito e a maxia e á vez polo “logos”, un ser polifónico e hipercomplexo. Todo iso, o máis estraño e o máis cotián, o riso e as bágoas, o erro e a desmesura, a ledicia e a tristeza é o que o lector atopará neste groso monllo de contos do máis coñecido escritor galego.

En efecto, con Un millón de vacas deu comezo o “fenómeno Rivas”, esa particular viaxe do escritor cara á fama e á universalidade dunha obra traducida a máis de vinde idiomas. Aquí están os dezaoito contos da primeira edición, ampliada con engadido do relato “O Sir” que tampouco aparecía na reedición de 2001. Relatos amables, politicamente correctos que seguen reflectindo a maxia da vida cotiá, o humanismo, as emocións, o urbanismo, a retranca, o xorne aventureiro e utópico, a nostalxia coa que os cativos enfían os seus soños. Inxenuidade, optimismo, ironía, escrita áxil que reflicte a épica do cotián dunha Galicia  que no ano 1989 vivía  á carón das vacas.

E aquí atopamos tamén “A lingua das bolboretas” da escolma Que me queres amor?, seguramente o máis célebre  dos contos de Rivas, no que o narrador, con mestría e sinxeleza, nos enfronta coa épica dos humildes e coa natureza fráxil da condición humana. Outros, porén, eses contiños de cinco ou seis páxinas non soportan o criterio primario e elemental de tirar con forza da atención lectora, porque son fracas as historias que argalla o narrador, malia esa orixinalidade ao presentarnos o mundo coa luminosidade e os feitizos da ollada pictórica e mesmo os finais abertos que permiten e demandan lectores activos.

Están igualmente presentes na antoloxía doce dos trece relatos da primeira edición de Ela, maldita alma. Contos unificados polo título dun deles e por esa persistente e témera pescuda da zona secreta á que lle chamamos alma. Relatos de desigual calidade, que nada lle engaden á narrativa do autor, aínda que no seu conxunto danlle corpo e forma  a unha colección digna e, por veces, engaiolante, na que se aposta polos valores, pola ambrosía do amor, mesturando ficción e realidade. Salientaría, por riba dos demais, o que no seu día rotulou o libro. Un relato ateigado de forza e tremor, como se a alma se fixese visible en certos momentos para pedirlle contas á protagonista e no que, de lonxe, semella que ecoan  a marea carnal e os pesadelos da narrativa de Julien Green.

Da ampla escolma de As chamadas perdidas tampouco están presentes nesta edición dous relatos que foron publicados en Contos de Nadal e aparecen baixo ese rótulo. Nos relatos de As chamadas perdidas, Manuel Rivas mantense na canle da ficción realista e sutura as súas prosas con eses fíos que suxire o título: a existencia humana concibida como un encadeamento de chamadas, destinadas moitas veces a se perderen no aire. E, máis unha vez, unha aliaxe de voces amables, variadas doses de traxedia e de épica que nos chegan da man de personaxes humildes que a forza do destino converte en pequenos heroes da vida cotiá.

Manuel Rivas

Na achega de Manuel Rivas á literatura natalicia, o autor racha cos estereotipos da literatura de Nadal, alicerzada no folclore e na tradición. Os relatos dese fermoso libro que é Contos de Nadal afástanse de contornas fantásticas e marabillosas, tópicos da narrativa de tema natalicio, e agasállanos con historias profundas e á vez cotiás, que teñen en común o feito de aconteceren nos días de Nadal. A estampa sentimental acostuma colonizar a temática do Nadal. Porén, M. Rivas, malia que escribe coa tinta das emocións, elude sentimentalismos exquisitos  e introdúcenos na esencia do Nadal con prosas que agachan tras a súa face boas doses de épica e tamén de traxedia. Mágoa que a natureza desta edición prive ao lector das engaiolantes ilustracións de Miguelanxo Prado que recrean de xeito visual os relatos de M. Rivas na edición orixinal.

Logo do lido e do andado, a conclusión é obvia: un inmenso broslado de historias de gordura, feitura e calidade desigual, transidas polo abalo das emocións e unidas pola liame dunha lingua ateigada de forza poética, de bríos expresivos ao servizo da narratividade. Literatura seguramente con minúsculas dentro da obra do autor, sacada a singularidade dalgúns deses relatos amplamente popularizados, pero que, no seu conxunto, forman un libro ben apetitoso para hedonistas ben temperados e para toda clase de lectores.

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Narrativa galega, Relato breve coas etiquetas , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s