“Brasil no centro”, a literatura do eu de Rodríguez Biaxeras

Brasil no centro

Xavier Rodríguez Baixeras

Editorial Galaxia, Vigo, 2011, 319 páxinas.

 

“Como un hibrido entre dietario e libro de estampas, producido a partir de cinco anos de residencia en San Salvador de Baía”. Así define Xavier Rodríguez Baixeras a súa segunda entrega narrativa, Brasil no centro. Estamos pois diante dunha mostra paradigmática da chamada “literatura do eu”, hoxe tan de moda e que os críticos recoñecen como parte importante do presente e do futuro inmediato da literatura. Refírome a unha ferramenta literaria que non é autobiografía nin diario nin memorias en sentido estrito. Pero é todo iso, é autoficción, narrativa autorreferencial. Hoxe os escritores -apunta  Javier  Marías- exploran ese territorio deliberadamente indefinido que sempre existiu sobre o que é real e imaxinario, mais onde algúns teñen atopado un pequeno filón, ao subliñar esa indefinición, unha ruptura  do pacto verbo do que é a literatura. Pola súa banda, Enrique Vila-Matas cualifica esa literatura como “autobiografía baixo sospeita”.

Xavier Rodríguez Baixeras elude a sospeita e non desdobra a propia autoría. Simplemente traduce vivencias, tal como prescribía un dos creadores da literatura do eu, Marcel Proust. A primeira persoa, a introspección e a tradución son as armas que emprega X. Rodríguez Baixeras para narrarse, para reescribir a súa existencia, desde que no ano 2006 decidiu converter Brasil, e máis en concreto San Salvador de Baía, no centro de residencia primaveral e estival. Un desdobramento vital que o transforma en “outro” durante a metade do ano e cuxo rexistro reflicten as páxinas de Brasil no centro.

O libro recolle en efecto en forma de diario, á vez íntimo e obxectivo, as vivencias do escritor nesa outra súa vida en San Salvador de Baía durante os anos 2006-2009, acompañadas de variadas estampas brasileiras. Unha presenza central daquelas terras ultramarinas, tanto en forma de retratos como de diario, constitúe a cerna deste libro que, como contacto inaugural e con textos moi fragmentarios, pretende ser una pequena aproximación  a San Salvador de Baía, a súa cultura, tanto na vertente material como inmaterial (paisaxes gastronomía, costumes, lendas, escritores, lecturas…)

X. Rodríguez Baixeras (Foto: Xoán Carlos Gil)

Un libro prescindible? Non paga a pena a lectura do mesmo? A literatura do eu é a subxectividade extrema, a reivindicación das experiencias concretas e intransferibles do individuo e, como tal, pode e debe existir. En toda a literatura contemporánea obsérvase un desprazamento cara ao suxeito. Obras como as de Proust, Virginia Woolf, Kafka, Joyce ou Faulkner  son vastos exercicios solipsistas. Existen e son un patrimonio da humanidade. Outras que se ergan seguindo o seu ronsel, deben existir coa condición de que nos transfiran experiencias novidosas e ricas, mediante un acto de individualización da lingua como experiencia formal e construción singular única. No libro de Rodríguez Baixeras alguén pode ler tópicos. Pola miña banda, atopeime cun texto que permitiu que me mergullara nun territorio ignoto, mediante prosas moi variadas e de grande poder evocador.

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Relato de viaxes coas etiquetas , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s