As inercias que tensan a vida

Fraquezas

Xosé Díaz Díaz

Biblos Clube de Lectores, Cesuras (A Coruña), 2011, 117 páxinas.

 

A Editorial Biblos, dentro da colección Mandaio vén de editar o primeiro libro de relatos do profesor de matemáticas Xosé Díaz Díaz, que xa debutara na escrita galega con dúas novelas premiadas ou finalistas no seu día: O dómine indómito (2004) e A morriña das balas (2006). Na presente compilación, Xosé Díaz recolle seis narracións recoñecidas nos certames Modesto R. Figueiredo, Ourense de Contos e os Viadutos.

Salientaría, antes de máis, o carácter desigual destes relatos, a fortaleza ficcional da meirande parte dos mesmos e un común leitmotiv que, dalgún xeito, os amalgama. Contos desiguais en canto a súa extensión: dous deles moi breves, en contraste coa longura media dos outros. Unha forte ficcionalidade, historias ateigadas de trama, pero abertas e en demanda dun lector activo que as  reinterprete partindo dos sinais e pegadas que o narrador expresou  na súa escrita. E un mesmo fío condutor: as inercias que tensan a vida dos protagonistas ata o punto de lle daren a volta á traxedia da existencia.

Xosé Díaz Díaz

Enceta este mangado de historias a de “O Galbao”. A reconstrución da vida e dos momentos previos á morte do protagonista, que agoniza perdido e matado no medio dun monte nun constante fluír de soños. Un forte onirismo tingue este mergullo ficcional na existencia dun ser aboiado entre o desatino e a cordura. “Fobias e Filias” é un relato de tres páxinas moi alegórico que amosa a atracción e o afastamento dos contrarios, que, na narración, encarnan unha parella inventora de inamor, que se volven atopar un día e empezan unha relación sen dúbida teimuda. Un dos trazos estruturais da narrativa de Xosé Díaz é o multiperspectivismo, que agroma, dun xeito especial, no relato titulado “Nun edificio”. Radiografía dos habitantes dun inmoble, dos seus sentires, queixas, queixumes e ilusións. Tamén das súas desesperanzas e do cansazo da vida, que afectan por igual á prostituta que decide non cobrarlle a un veciño ese día porque vai de altruísta, ao mirón que ve de todo nos edificios de enfronte e á muller medio todo. En “Lupanar” escoitamos as conversas dunha prostituta moi lingoreteira cos clientes do local. Entremedias, unha relación homosexual aínda non asumida e tinguida de marxinalidade. Un retallo na vida dun loitador xaponés coa loita fiando o curso do seu destino, que se repetirá ciclicamente e non rematará xamais, é a trama que o autor desenvolve no relato breve “A alma no estómago”. Pecha a colección o relato “Ollo alleo”, o monólogo interior dun mártir palestino intres antes da súa inmolación, no que se entretecen as arelas de liberdade da súa terra, do seu país, no que, porén, están presos os palestinos, a necesidade de vingar os asasinatos de familiares e amigos e os remorsos polo amor e o  desexo incestuoso do corpo da irmá, con cuxa imaxe espida se masturba pouco antes de estourar.

Unha colección, pois, de historias nas que relocen todos os trazos morfolóxicos e funcionais do relato breve. Contos de carácter culto, mais con certas fasquías populares, como tal a reprodución das falas coloquiais, pegadas da oralidade, que contrastan  coa fractura da linealidade e outras innovacións técnicas. Historias con nó, con corazón, nas que o autor é capaz de crear mundos abraiantes, surrealistas e inesperados. Outros, máis febles, incapaces de trabar de xeito forte sobre a nosa materia emocional.

Canto á lingua, o autor, en mestura coa oralidade,  fai uso dun galego vizoso. Mágoa que algún desleixo gramatical, colocación incorrecta do pronome átono, por exemplo (“Á miña aboa seica pasáballe outro tanto, paxina 9), que deslustran de maneira especial o primeiro relato.

                                                  …………………………….

 “Foron ao leito collidos da man, nus coma se acabados de nacer. Agarimáronse mutuamente os corpos nos lugares do gusto e nos das cóxegas, enteiros completos corpo todo. Degustaron a carne do recíproco, en exercicio marabilloso malabar máis difícil aínda. Deulles sede o sal da pel, mareiro, talmente saídos mollados pingando, maruxaina. Imitou a praia Martiño, e os biquelos da teta rasa de home eran cons no devalo, e os peliños en arredor, algas, e o embigo, socavón na pena. A pel morena, areal. Impaban como brúa o mar cos cachóns. Babáronse sobre o outro, cousa antihixiénica pouco limpa desexo sexual. Amaron amarraron marráns de tanto sexo, e sentiron o inicio do goce roce loce ao natural. Car-coméronse  caricia carantoña caramelo carmesí, carallo carnal. Xa logo veu o pracer mesmo, subiu, medrou, foi máis, moito, tanto, pracer, clímax, orgasmo xa, si,  rico, escuma de mar. O un sobre o outro exacularon, pero xusto cando acabaron, limpáronse e fixeron coma se tal cousa. Martiño achégase aos beizos entreabertos rosados bonitos e bícaos en sinal de grazas. Mauro recén satisfeito correspóndelle ao beixo, e adormecen os dous cinguidos en forma de catro”

(Xosé Díaz Díaz, Fraquezas, paxinas 72 -73)

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Narrativa galega coas etiquetas , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s