Marcel Proust: a amizade cos libros

 Sobre a lectura

Marcel Proust

Tradución e introdución de Carlos Lema

Editorial Trifolium, Iñás – Oleiros 2011, 177 páxinas.

 

 

“Dan fe da autenticidade  da obra as vocacións que ten suscitado. Ao liberar imaxes e impresións que, sen el, terían ficado moito tempo nos abismos do subconsciente, Proust subministrou as claves da memoria a numerosos discípulos que, a súa vez, creron ser capaces de descender ao interior de si mesmos”. Son palabras de Ghislain de Diesbach, autor dunha biografía de Proust, que superou á xa mítica de Painter. Esa autenticidade agroma non só nos volumes da Recherche, senón tamén en pequenas pezas, como estes dous textos que oportunamente verte ao galego Carlos Lema en edición de Trifolium. E digo oportunamente porque Marcel Proust é un clásico da literatura universal e os clásicos, aínda que sexan pouco lidos, son os esteos e os alicerces dunha lingua, os mananciais de reserva, o substrato cultural dun sistema literario coma o noso.

O pequeno volume de Editorial Trifolium bríndanos  a oportunidade de achegarnos a un ensaio breve e a un artigo de Marcel Proust: “Sobre a lectura” e “Días de lectura”. O primeiro foi escrito como prefacio da tradución que el mesmo fixo da obra de John Ruskin, Sesame and lilies, no ano 1905. Proust descubriu o esteta inglés no ano 1897 e viu no mesmo o grande intermediario revelador da Beleza  das grandes obras de arte europeas. E nada mellor para calar no pensamento dun escritor que traducilo. E así o fixo Proust, nunha elección pouco afortunada, con A biblia de Amiens, identificándose enteiramente coa concepción da arte que tiña Ruskin. Anos máis tarde (1905), regresa a Ruskin e traduce Sésamo e os lirios, versión ateigada de notas á marxe e con este prólogo, “Sobre a lectura”, que amosan o moito que nestes poucos anos ten madurado o seu pensamento con relacións ás ideas de Ruskin, que xa non é o idolatrado mestre de outrora. En concreto, no limiar ao libro do inglés, cuestiona os seus conceptos sobre a virtude e a utilidade da lectura. Os libros ocupan un lugar irremprazable, aínda que limitado na vida e na actividade creadora. A través da lectura entramos en comunicacións cos libros que nos influirán na aprehensión  da verdade que cada persoa escolle para acadar o coñecemento de si mesmo.

Un preludio, xa que logo, dos sete tomos de À la recherche du temps perdu. Proust ofrécenos a  súa experiencia cos libros cando era cativo na casa dos avós. Un neno que lía tanto, que tiña tal amizade cos libros, que chegaron a prohibirlle abrir o libro que estaba a ler, ata que non remataran as horas do xogo. Unha gorentosa experiencia, pois, unha disciplina para acadar a verdade e a beleza, mais para Proust a lectura non é a verdade nin a beleza en si mesmas, como afirmaba Ruskin.

Proust xoga, na descrición do proceso de lectura, cos mesmos procedementos e artificios que na súa obra novelística: o xogo co tempo,  a relación coa memoria, os saltos temporais, a minuciosidade descritiva, o clima finisecular.

Retrato de Proust por Jacques Émile

O volume da Editorial Trifolium  inclúe así mesmo un artigo publicado no xornal Le Figaro no ano 1907, como recensión dun libro, xunto cos pasaxes eliminados pola redacción do xornal. E vai precedido dun impagable ensaio introdutorio da autoría de Carlos Lema, versión revisada e ampliada dunha conferencia pronunciada en Neda, no ano 2007, dentro das V Xornadas Literarias do Libro, dedicadas precisamente a Proust. Nesta introdución, merecedora por si mesma dunha reseña independente, o poeta e editor agasállanos cunha ampla análise non só da concepción da lectura, senón tamén da literatura que tiña Proust, concluíndo, no ronsel interpretativo de Roland Barthes, que a obra de Proust é unha lectura da súa propia vida, de tal xeito que os volumes de Na procura do tempo perdido son “a narración dunha aprendizaxe: a aprendizaxe da lectura, e da súa consecuencia, a escritura” (páxina 44).

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Ensaio, Narrativa estranxeira traducida coas etiquetas , , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s