Lois Pereiro, Náufragos do paradiso

 Náufragos do paradiso

Lois Pereiro

Editorial Galaxia, Vigo 2011, 103 páxinas.

 

   Un dos efectos máis rendibles e perdurables do Día das Letras Galegas é, sen dúbida, a eclosión de moitos textos escritos polo homenaxeado. Inéditos uns, e espallados outros en revistas e xornais. É o que está a acontecer cos textos literarios de Lois Pereiro, cuxa obra editada como libro reducíase a tres títulos, todos eles de poesía. Soamente os que tiveron un contacto frecuente co escritor monfortino sabían das súas incursións na narrativa e no ensaio. Son estes os que están agromando nestas datas en forma de textos editados. Un dos máis novidosos e interesantes é esta súa única novela, Náufragos do paradiso. Acompañan a novela un pequeno relato,  “Insomnio”, baseado nun dos capítulos da mesma, e un Limiar moi esclarecedor que nos chega da man de Xosé Manuel Pereiro. Sabemos así que Lois Pereiro comezou a escribir o texto desta nouvelle a finais dos 70, con vinte anos, durante a súa estadía en Madrid. O texto foi retomado e retocado en varias ocasións e finalmente apareceu publicado en Luzes de Galiza, ao ano seguinte do pasamento do poeta.

   Nesa Introdución podemos esculcar os trazos do narrador que Lois Pereiro puido chegar a ser. Define o prologuista este texto como “Novela inacabada pero non incompleta”. Termos que semellan incompatibles, mais non o son, pois, en efecto, a novela non carece de ningún elemento para ser ese proxecto que o autor matinou e iso demóstrao a páxina final na que semella que podemos estar lendo unha sorte de desenlace. Pero, ao mesmo tempo, é unha novela inacabada, xa que seguramente o escritor pensaba someter o texto a novas revisións, co fin de perfeccionalo.

   Náufragos do paradiso é unha novela de difícil categorización, especialmente se o lector / crítico non é capaz de traspasar as coordenadas canónicas da novela  tradicional e o seu esquema estrutural: presentación, desenvolvemento, desenlace. Eses acontecementos están ausentes do texto de Lois Pereiro. Mesmo se trata dunha ficción sen argumento, mais non sen tema, que neste caso non se extrae fundamentalmente da historia, senón de todas e cada unha das liñas deses oito capítulos que lle dan forma, da puxanza desa prosa poética coa que o escritor de Monforte narra este rodopío de sentimentos e experiencias de vida.

   Desde a primeira escena, nunha sorte de congreso onírico, que se inicia co acordar de Aián dun soño que fuxía, aparecen os outros personaxes: Lisania, Mimsi, Helena e, sobre todo, a personalidade atormentada  de Bernald, trasunto literario do escritor, na súa inexorable travesía cara á “pálida beleza da morte prematura. A eterna historia do que vence” (páxina 35). A presenza da morte é un elemento importante neste texto e en toda a obra do poeta, pois en definitiva, como se apunta no Limiar, lembrando a Borges, Lois Pereiro escribiu durante toda a súa vida un único libro. Xa dixera o monfortino que, se os poetas non saben expresar a morte na súa obra, o que escriben é totalmente prescindible.

Lois Pereiro

   Como prolongación da visión onírica da que está imbuído o texto, cómpre salientar o seu carácter simbólico. Esa prosa de elevada intensidade poética estanos falando de realidades intanxibles alén das palabras: o sentido da noite, da amizade, do desexo, do sexo, das arduas relacións interpersoais , do amor, unha hemorraxia histérica que, ao non internarse nas veas, crea pouco a pouco as bases da agresión. Da vida chea de ruído e furia, das fronteiras entre a cordura e a tolemia.

   O estilo da prosa non soamente é moi elaborado, malia a falta desa revisión definitiva. Tamén é moi denso, debedor do rexistro poético. Estilo enumerativo, ornado con moitas aliteracións (“A verde viaxe verde, non era rubia”, páxina 40). Penso así mesmo que, xa aos vinte anos, Lois Pereiro soubo prever e detectar as sendas por onde camiñaría a narrativa hoxe en día na vangarda. Unha narrativa na que o debilitamento  das barreiras entre os xéneros, novela – poesía no seu caso, e a intertextualidade son prácticas fundamentais. Náufragos do paradiso é unha boa proba. Tamén niso foi Lois Pereiro un adiantado.

   En canto á lingua, boto en falta criterios de edición. Seguramente que o orixinal presentaba algunhas erratas, erros tipográficos e outros relacionados coa propia normativa xerada polo autor. Nada se nos di verbo dos criterios cos que se edita este texto, criterios que semellan erráticos nalgunhas ocasións. Así emprégase o adverbio fóra con til e sen til (“Fora del, noutra parte” páxina 38; “Fóra da liña que fago no tempo”, páxina 44). Hai outros erros como o emprego de rota como sinónimo de ruta. Rota é un galicismo que significa, segundo o Dicionario da Real Academia  Galega, camiño na neve. Xa que logo, non semella aconsellable o seu emprego na frase “na rota do soño” (páxina 42). Se a escolla é pola propia normativa do autor, non parece entón moi coherente normativizar, entre outras palabras, espacio (espazo), diferencias ( diferenzas),  pois así é como as escribiu Lois Pereiro. Con todo, estes erros, non desmerecen os méritos da única novela de Lois Pereiro, mais deberían estar ausentes na edición deste texto fundamental para coñecer unha nova faceta dese escritor que ventou o alento da morte durante toda a súa existencia, pero moi poucas veces deixou de crer na vida.

Advertisements

About Francisco Martínez Bouzas

Crítico literario
Estas entrada foi publicada en Critica literaria, Narrativa galega coas etiquetas , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s